Binalar, kurallara uygun projelendirildikleri, inşa edildikleri, veya güçlendirildikleri takdirde depremlerde yıkılmayacakları kabul edilir. Bununla beraber, depremlerde deprem süresi ve şiddetiyle doğru orantılı olarak, yapının duvar,sıva, zemin kaplamaları, pencere, kapı gibi sabit mimari elemanları yanında hareketli eşyalarında da hasar olacağı beklenir.

Binaların taşıyıcı sisteminin depremi güvenlikle atlatabildiği durumlarda bile, ev içinde bulunan, duvara yada yere sabitlenmemiş ama denge durumu deprem halinde yeterli olmayan elbise dolapları, mutfak dolapları, vitrin, büfe, masa, televizyon, tablo, aksesuar gibi hareketli eşyanın önemli oranda hasarlandığı ve hasar yarattığı bilinmektedir. Bu hususta alınabilecek tedbirler görsel ve yazılı medyada önemli ölçüde kamuoyuna iletilmiş durumdadır. Bu yazıda ise özellikle evdeki akvaryum(lar) için alınabilecek tedbirler önerilmektedir. Buradaki notlar, olası bir depremi binanın güvenlikle atlatabileceği bir durumda ev tipi akvaryumun depremi hasar görmeden atlatabilmesini sağlamaya ve evdeki başka şeylere zarar vermesini önlemeye yönelik önerilerdir. 

Akvaryum, altında tekerlek bulunsun veya bulunmasın, hareketli bir mobilya üzerinde değilse, sabit bir duvar içindeki yuvaya yerleştirilmiş ise ya da sabit bir mesnet/bölme üzerinde ise bu durumda dikkat edilmesi gereken husus akvaryumun kaymasını önlemektir. Eğer akvaryumun yüksekliği taban genişliğinin 2~2.5 katından fazla değilse akvaryumun devrilme riski olmayacaktır. Bununla beraber, akvaryum içindeki suyun çalkalanmasının da yaratacağı etkiyle kayarak düşmesi beklenebilir. Bunu önlemek için akvaryumun oturduğu zeminle tabanı arasına sürtünmeyi arttırarak kaymayı önleyecek kauçuk/elastik elemanlar ( komple veya şeritler halinde tabaka, sandalye ayakları için yapılan kare veya daire şeklinde elemanlar ) konulabileceği gibi, akvaryumun kayabileceği yönlerde en az 2 cm yüksekliğinde ve üzerinde olduğu zeminle uyumlu ahşap/metal çıkıntı tırnak da yapılabilir. Bu tırnağın akvaryumun hemen yüzeyine bitişik yapılması lazımdırki kayma hiçbir şekilde başlayamasın.

Akvaryum bir hareketli mobilyanın üzerinde ise, bu hareketli mobilyanın ya son derece dengeli olması veya mutlaka bir şekilde duvara veya yere tespit edilmesi gerekmektedir. Tespit edilecek yerin bina bölme duvarları yerine kolon veya perdelere yakın olması tercih edilmelidir. Depremlerde taşıyıcı sistemin yeterli güvenlikte olduğu hallerde bile kurallara uygun detaylara dikkat edilmeden inşa edilmeleri nedeniyle ara bölme duvarları hasar görebilmektedir. Bir deprem sırasında akvaryum içindeki su kütlesi bir taraftan diğer tarafa bütün ağırlığıyla savrulacak ve üzerinde bulunduğu mobilyayı hareket ettirmeye çalışacaktır.  Eğer mobilya duvara yakınsa, metal köşebentler ve vida-dubel yardımıyla tespitin yapılması kolaydır. Ancak, mobilya duvarlara uzak bir şekilde bir bölme gibi salonun ortasında duruyor ise, o takdirde mobilyanın yine köşebentler ve vida-dubel yardımıyla zemine (üst kaplamayı geçerek döşeme betonuna) tespit edilmesi gerekli olacaktır. Yukarıda önerilen tespitleme yapılsa bile akvaryumun kaymasını önleyecek tedbirin de alınmasında yarar vardır.

Akvaryum pompasının ve elektrik bağlantı yerlerinin olası bir depremde yerlerinde duracak şekilde sabitlenmesi yanında, akvaryumdan muhtemel su taşması halinde kısa devre yapmayacak şekilde etkilenmeyeceği bir konumda olmasına dikkat edilmelidir.

İnsanların oturduğu veya yattığı bir yerin hemen yakınına akvaryum konulmamalı, ve depremin insanda yaratacağı şoka bir de akvaryumdan taşabilecek suyun şoku eklenmemelidir.

Akvaryumun, yada  üzerinde olduğu mobilya veya mesnetin sık sık hareket ettirilmelerini gerektiren bir durum var ise, hem akvaryumun hem de mobilyanın tespiti için yandaki şekillerde gösterilen ve hırdavat yada çanta malzemeleri satan yerlerden kolaylıkla temin edilebilecek elemanlar kullanılarak akvaryuma serbestlik imkanı sağlanabilir.                                                                    

Bu yazı İnşaat Yüksek Mühendisi H. Bayram DURMUŞ tarafından hazırlanmış ve ilk kez ARALIK 2002 'de www.akvaryumlar.com 'da yayınlanmıştır. Kendisine çok teşekkür ediyoruz.