Bir balığın akvaryumda beslenebilmesini belirleyen faktörler, balığın boyutu ve doğada hangi koşullarda yaşadığıdır. İşin içine ticaret girdiği zaman maalesef bu faktörler önemini yitirir, balığın görünümü ön plana çıkar. Rengarenk bir balığa hayır demek neredeyse olanaksızdır. Akvaryumcular buradan yola çıkarak satılacak balıkların cazip renklere sahip olmasını isterler.
Bazı balıklar doğumdan kısa süre sonra kendiliğinden renklenirken bazıları aylar hatta birkaç yıl sonunda renklenebilir. Cinsiyete göre renk farklılıkları da pek çok türde görülür. Çoğunlukla erkek balıklar dişilere göre daha renklidir.
Özellikle çiklitlerin yaygınlaşmasından sonra balıkların suni yollarla renklendirilmesi gündeme geldi.
Çiklitlerde dişilerin erkeklere göre oldukça soluk renklere sahip olması, yavruların ise bazı türlerde 3-4 cm lik boylardayken bile neredeyse hiç renge sahip olmaması balıkların satışını güçleştirdi.
Ülkemizde çiklit meraklıları giderek artmakta ancak bu hobiye yeni girenler alacakları balığın erişkin halini kitap veya internet yoluyla araştırmıyor. Akvaryumcularda yavruları gören kişiler balıkları renksiz olmaları nedeniyle tercih etmiyor. Bu durumda bazı üreticiler ve akvaryumcular balıkları hormon kullanarak renklendirmeyi tercih ediyorlar.
Balıkların hormon kullanılarak renklendirilmesinin farklı yöntemleri olsa da, en yaygın ve ucuz yöntem metil-testosteron kullanımıdır. Bu hormonun etkisiyle erkek dişi farketmeksizin tüm yavrular erişkin erkek renklerine sahip olur ve kolayca satılırlar. Ancak hormon etkisi azaldıkça renk yokolacaktır ve sadece erkek balıklar erişkin çağa geldiklerinde kalıcı, gerçek renklerine kavuşabilecektir. Pek çok çiklit meraklısı aldığı renkli balıkların 2-3 hafta içerisinde solup, renklerini kaybettiğine şahit olmuştur.
Kısa süreli hormon uygulamaları balığa kalıcı bir zarar vermeyebilir. Ancak doz yüksekse ve uygulama süresi uzunsa balığın üreme organlarında kalıcı hasar oluşabilir. Bu balıklar üretim için uygun değildir. Hormon uygulamaları balığın gelişimini de aksatabilir.
Testosteron uygulaması sonucunda balıklar çiftleşme dönemindeki erkek balık gibi davranmaya başlayacak buna bağlı olarak balıklarda saldırganlık artacaktır.
Her ne kadar hormon iki cinsiyeti de renklendirse de dikkatli bir göz hormonlu balıklarda da cinsiyet ayrımı yapabilir. Erkeklerin karın yüzgeçleri dişilere göre belirgin şekilde koyudur.
Akvaryum meraklıları besleyecekleri balıklara ilişkin araştırma yapmayı alışkanlık haline getirmelidir. Ancak bu şekilde hormonla balık renklendirilmesinin önüne geçilebilir.
